Seçimlerimize Dair

Yayınlanma Tarihi: 20.10.2020

Seçimlerinizi nasıl yaparsınız? Eğrisiyle doğrusuyla düşünerek, tabi ki mantıkla dediğinizi duyar gibiyim. Ne de olsa düşünmek türümüzü diğer canlılardan ayıran en belirgin özelliğimiz. Descartes’ın “düşünüyorum öyleyse varım” savı felsefe tarihinin belki de en popüler alıntısı.

Mantıklı karar vermek akıl sağlığı, güç, başarı ve daha pek çok iyi şeyle ilişkilendiriliyor. Mantığın en makbul yöntem olduğu bu durumda bile isteye başka yöntemlere meyletmek içimize sinmiyor. Mantığımız devreye giriyor ve savaşı kazanıyor, son söz onun…

Acaba öyle mi?

Seçim yaparken duygular, sezgiler, geçmişte yaşadığımız deneyimler, gelecekle ilgili hayallerimiz, değerlerimiz, uzmanlardan aldığımız görüşler, ilahi iradeye teslimiyet, hepsi iş başında, mantık bunlardan sadece biri. Yani kararlarımız üzerinde mantık dışı faktörlerin çok daha fazla etkisi var. Mantıklı seçimler yaptığımızı düşünürken aldığımız kararların çoğu irrasyonel.

Peki ama nasıl?

Zihinsel süreçlerimizi her kullandığımızda mantığımızla hareket ettiğimizi sanıyoruz. Oysa çoğu zaman yaptığımız, korku, öfke gibi duygularımızdan, olumlu ve olumsuz geçmiş yaşantılarımızdan, sezgilerimizden, hayallerimize dair bir manzaradan gelen bilgilerden kaynaklanan düşünceleri rasyonalize etmek.

Bazılarımız ait olmadıkları yerlerde ait olmadıkları işler yapıyor, toplumsal başarı normlarını yerine getirememe korkusuyla mutsuz çalışanlar olarak yıllarını geçiriyor. Bazılarımız geçmiş deneyimlerin o kadar etkisinde ki farklı bir çalışma, farklı bir hayat düşünemiyor. Bazılarımızın eline büyük bir fırsat geçiyor, gelecekteki hayallerine bu haliyle benzemediği için pas geçiyor. Her biri mantığıyla hareket ettiğini düşünen bir sürü insan her gün bazı duygu, inanç ve geçmiş yaşantıların etkisinde seçimler yapıyor.

Oysa -meli -malıların, mantık peşinden koşmanın ötesinde de bir yol var: içimizdeki iklimi hep bahar modunda tutmaya çalışmak yerine gerçek seçim kriterlerimizle halleşmek mesela. Seçimlerimizi yaparken şimdiye kadar gerçekten en sık hangi kriteri kullandığımızı görmek, bunun bize maliyetini düşünmek ve başka bir seçim kriterine kucak açtığımızda olabileceklerin sonsuz varlığıyla yüzleşmek.

İçimizde kışlara izin verdiğiniz sürece sıra gerçek baharlara da gelecek kuşkusuz. Dalıyla, yaprağıyla.

Doğanın kadim yasalarına saygıyla…


Sezin Kızılkaya

İTÜ ARI Teknokent İnsan Kaynakları Yöneticisi


Listeye Geri Dön